Voor een toelichting over de opzet van deze blog: zie de pagina met als titel ‘De Blog’ (bovenaan). Met het oog op eventuele onbekende uitgangspunten wordt verwezen naar het bericht over de Chinese Geneeskunde. De adviezen die worden beschreven zijn niet bedoeld als vervanging voor adviezen en behandelingen van een arts of therapeut. Op de foto’s die in deze blog gebruikt worden zitten geen kopieer-rechten.

Winterwende

Ieder jaar rond 21 december vind de winterwende (ook wel bekend onder de naam decemberwende) plaats: het moment dat de winter begint en de zon haar laagste punt bereikt op het noordelijk halfrond. Dit tijdstip wordt al eeuwen lang gevierd  in verschillende landen met verschillende feesten. Tegenwoordig is rond deze tijd kerstmis het meest gevierde feest waarbij 25 december correspondeert met de Romeinse winterwende op basis van de Juliaanse kalender.

Binnen de Chinese geneeskunde worden de 7.5 dagen voor de winterwende en de 7.5 dagen erna beschouwd als periodes dat het element aarde sterk aanwezig is. Een periode om dus te verbinden met de kwaliteiten van het element aarde. Zie voor meer informatie ook het bericht over de lente-equinox.

Dit is mijn laatste bericht voor deze blog. De winter begint zo weer en dan kan de cyclus van de vijf seizoenen opnieuw beginnen. Als je deze cyclus wilt volgen kun je in de categorieën klikken op het desbetreffende seizoen!

Verbinding met het metaal-type

Muzikale kunst
Als de kwaliteiten van het metaal-type niet of weinig naar voren komen in je leven, is de herfst een geschikte periode om je te verbinden met de kunstvorm die verbonden is met het element metaal: de muzikale kunst. Het maken van muziek en het (leren) spelen van een instrument wakkert het element metaal in onszelf aan en stelt ons in de gelegenheid om contact te maken met onze emotionele sensitiviteit en onderscheidingsvermogen.

Sensitiviteit
Zoals uit de nazomer de herfst ontspruit, zo ontspruit onze sensitiviteit uit ons vermogen om ons innerlijk evenwicht te ontplooien (aarde voedt metaal). Doordat we een stabiele basis in ons leven hebben, kunnen we volledig ruimte maken voor ons gevoelsleven. Als we dit proces oefenen wanneer we op zoek gaan naar de perfecte structuur in muziek, verbinden we ons volledig met het element metaal en de kracht van de herfst. Muziek kan daarnaast op een hoger plan getild worden wanneer deze wordt ingezet als therapeutisch middel. Meer hierover is te lezen in het bericht over muziektherapie.

Door harmonie worden alle dingen getransformeerd; door orde worden alle dingen onderscheiden. – Confucius

Muziektherapie

Muziek in het oude China
Muziek werd oorspronkelijk in China gebruikt als een vorm van therapie. Zo staat bijvoorbeeld in de Huangdi Neijing beschreven hoe een arts met de naam Mio Fu op een bamboefluit speelde om iemand te helpen als vorm van medische behandeling. In China ontdekte men na verloop van tijd echter dat ook kruiden erg heilzaam waren om fysieke klachten te verhelpen. Waar eerst muziek werd gebruikt als therapeutisch middel werd daarna steeds meer overgegaan op kruiden. Door deze groeiende populariteit van kruiden werden de vijf smaken vooral als relevant geacht en het gebruik van muziektherapie (waarbij vijf helende klanken werden gebruikt), verdween daardoor (bijna) helemaal. In de Chinese lettertekens zien we de geschiedenis van deze ontwikkeling ook terug in het woord voor medicijn (Yao) die uit twee tekens bestaat, namelijk het teken van ‘gras/kruid’ en het teken voor ‘muziek’.

Muziek als therapie
Tijdens een behandeling met de juiste muziek wordt op basis van de diagnose een persoon geholpen om tot een meer gezonde toestand te komen. Daarnaast kan er ook advies gegeven worden over specifieke muziek die de conditie kan verslechteren. Als laatste nog is het zo dat wanneer een persoon weer in balans is, er over muziek geadviseerd kan worden die de verkregen gezondheid in stand kan houden. Hierbij wordt zoals bij iedere vorm van therapie afgestemd op de individuele constitutie.
Hoe er vanuit deze invalshoek gewerkt kan worden, hangt samen met de veranderingen in muzikale ritmes die maken dat onze bioritmen gereguleerd kunnen worden. Op die manier konden ook Chinese behandelaren zorgvuldig muziek selecteren van verschillende ritmes om mensen te genezen van verschillende symptomen. Extreme emoties als gevolg van de muziek moeten vermeden worden omdat dit de stroom van qi kan benadelen en tevens het lichaam kan schaden.

Uitgangspunten in de muziektherapie
In de muziektherapie wordt er vanuit gegaan dat er vijf klanken zijn die invloed hebben op de vijf orgaan-netwerken: die van milt, longen, lever, hart en nieren. Gong, Shang, Jiao, Zhi, and Yu zijn de vijf klanken die achtereenvolgens corresponderen met c, d, e, g en a (in C majeur):

Milt	Long	Lever		Hart	Nier
Gong	Shang	Jiao		Zhi	Yu
Do	re	mi	fa	sol	la	ti	do
c	d	e	f	g	a	b	c

De gong-toon heeft betrekking op het element aarde en wordt veelal met basinstrumenten of trommels gespeeld om de beginmelodie te maken. Op psychisch niveau wordt het gebruikt om iemand die rusteloos is te behandelen. De klanken zijn zowel nobel als serieus en stimuleren ook tolerantie. Op energetisch niveau wordt de stabiliteit van qi in het lichaam in stand gehouden. Op fysiek niveau resoneert de gong-toon met de milt, stimuleert het de bemiddelende functies van het lichaam, verhoogt het de eetlust en verbeterd het de spijsvertering.

De shang-toon heeft betrekking op het element metaal en wordt veelal gebruikt bij het begin van een nummer met metaalachtige geluiden van de gong en van belletjes. Andere instrumenten die voor het element metaal gebruikt worden zijn triangels en de piano. Op psychisch niveau kan het gebruikt worden om iemand te behandelen die last heeft van prikkelbaarheid. De klanken zijn zwaar, helder en verstillend en moedigen ook oprechtheid aan. Op energetisch niveau wordt de qi in het lichaam in beweging gebracht. Op fysiek niveau resoneert de shang-toon met de longen, stimuleert het de zuiverende functies van het lichaam en wordt het ademhalingsstelsel versterkt.

De jiao-toon heeft betrekking op het element hout. Veelal wordt met een fluit van bamboe de melodie geleidt. Andere instrumenten van bamboe kunnen ook worden ingezet. Op psychisch niveau kan het gebruikt worden om iemand te behandelen die last heeft van agressie en woede. De klanken zijn verkwikkend en moedigen verzoeningsgezindheid en vriendelijkheid aan. Op energetisch niveau wordt excessieve qi in het lichaam losgelaten. Op fysiek niveau resoneert de jioa-toon met de lever, stimuleert het de verzachtende functies van het lichaam en voorkomt het rusteloze slaap en nervositeit.

De zhi-toon heeft betrekking op het element vuur. Veelal wordt er met het levendige geluid van een trompet gezorgd voor een vurige sfeer in de muziek. Andere in te zetten instrumenten zijn de handpercussie-instrumenten. Op psychisch niveau kan het gebruikt worden om iemand te behandelen die last heeft van depressie. De klanken zijn vitaal, emotioneel, prikkelend, hartstochtelijk en moedigen ook onzelfzuchtigheid aan. Op energetisch niveau wordt de qi in het lichaam verhoogd. Op fysieke niveau resoneert de zhi-toon met het hart, werkt het versterkend op het lichaam en stabiliseert het de hartslag.

De yu-toon heeft betrekking op het element water. Veelal wordt er met een snaarinstrument zoals de citer gespeeld, maar in principe vallen alle snaarinstrumenten onder het element water. Op psychisch niveau kan het gebruikt worden om iemand te behandelen die last heeft van slapeloosheid als gevolg van bijvoorbeeld excessieve vreugde of verdriet. De klanken zijn kalmerend en stimuleren ook tevredenheid. Op energetisch niveau wordt de qi in het lichaam omlaag gebracht. Op fysiek niveau resoneert de yu-toon met de nieren, stimuleert het de verkoelende en bevochtigende functies van het lichaam en voorkomt het oorproblemen en een te hoge bloeddruk.

Zhou Long
De Chinese componist Zhou Long heeft veel van bovenstaande principes op de cd ‘music from China’ staan. Via bovenstaande koppelingen kunnen al sommige van deze muzieknummers beluisterd worden.

Kwaliteiten en valkuilen van het metaal-type

Kwaliteiten
Daar waar er de mogelijkheid is om orde uit chaos te scheppen en te werken met duidelijk omlijnde doelen en normen, voelen metaal-types zich over het algemeen het meest in hun element. Metaal-types gebruiken hun kwaliteiten o.a. in interieurdesign, grafische vormgeving, autodesign, landschapsarchitectuur, antiekhandel, reclame, mode, de cosmetische industrie, parfumerieën, het onderhouden van publieke relaties en in beroepen waar zij hun precisie en zorgvuldigheid goed kunnen inzetten zoals in de chirurgie.
Metaal-types verbinden zich graag met kwaliteiten als eenvoud, minimalisme, schoonheid en het loslaten van overbodigheden of dubbelzinnigheden zodat de dingen via scherp onderscheid een duidelijke vorm/structuur krijgen.

Valkuilen
Het metaal-type kan een disbalans gaan vertonen wanneer de behoefte aan orde en duidelijkheid overdreven wordt en er intolerantie en perfectionisme ontstaat. Daarnaast kan de behoefte aan het maken van scherp onderscheid ook overdreven worden wanneer metaal-types bevooroordeeld door het leven gaan en anderen gaan bekritiseren in plaats van dat ze hun kwaliteiten inzetten om anderen te karakteriseren. Bij deficiënte patronen in het metaal-element kan oppervlakkigheid ontstaan.

Het herkennen van het metaal-type

Het Metaal-type
Binnen de Chinese geneeskunde kunnen de vijf  elementen  en de vijf seizoenen aan verschillende persoonstypen verbonden worden. De herfst correspondeert daarbij met het metaal-type en met het type dat neigt naar deficiënt yang. Het karakteristieke metaal-type kun je herkennen aan o.a. een bleek gelaat, slanke gelaatskenmerken, grote neus en een neiging tot het ontwikkelen van een slank lichaam. Als problemen ontstaan in het lichaam heeft het metaal-type de neiging tot het ontwikkelen van problemen met de ademhaling, de huid en met het ontwikkelen van allergieën.

Metaal-types die je al kent
Een interessante oefening in de herfst is om jezelf erin te oefenen om mensen te herkennen die veel van het element metaal uitstralen. Hierdoor kan je verbinding met het metaal-type, de verschillende uitingsvormen van het element metaal en het bijbehorende herfstseizoen levendiger worden. Een mogelijkheid is om terug te gaan in je herinneringen en te onderzoeken of je al mensen kent of hebt ontmoet met de karakteristieken van het metaal-type. Ken je misschien iemand met wangen die eerder ingevallen dan vol zijn en met een opvallende neus? Die zowel emotioneel sensitief als gestructureerd in het leven staat en als valkuil heeft dat die moeite heeft om de controle los te laten? Heeft hij een zelfverzekerde en rustige uitstraling? Is zijn kwaliteit dat hij beheerst en verzorgd is en graag met respect met de dingen omgaat en het goede en mooie erg kan waarderen?
Als je zelf een therapeut/behandelaar bent: heb je misschien in jouw praktijk iemand gehad met kenmerken die correspondeerde met het metaal-type? Was er sprake van ziekte op het gebied van de huid? Waren er problemen met de ademhaling en een gespannen borstkas? Was de stem jammerend?
Een belangrijke vraag voor een metaal-type is altijd: kan ik de momenten waar mijn normen en waarden belangrijk zijn ook even vaak afwisselen met momenten waarbij ik de controle loslaat en spontaan en intiem kan zijn met de ander?

Reflectie op jezelf
Een tweede mogelijkheid is om in jezelf te onderzoeken welke kenmerken je van het metaal-type toont. Ook op die manier versterk je de verbinding met de verschillende kenmerken. Als je juist tegenovergestelde kenmerken toont, kunnen deze helpen om het metaal-type beter te leren kennen via het contrast.

Po

De betekenis van Po
Het seizoen van de herfst staat in het teken van de spirit  ‘Po’. De Po is de spirit van het element metaal, de centripetale kracht van het metaal-element in de psyche. De betekenis van het letterteken Po bestaat uit de twee beelden van ‘botten onder de aarde’ en de ‘opgaande zon’. Hiermee wordt dood en verrijzenis weergegeven. De Po zorgt ook voor begrenzing en scheiding en kan vanuit de dierenwereld gezien symbolisch weergegeven worden door de witte tijger die in tegenstelling tot de leeuw afgezonderd leeft in plaats van in een groep. Wanneer er een disbalans ontstaat in Po, ontstaan fysieke klachten zonder aanwijsbare oorzaak en gevoeligheid voor negatieve energie uit de omgeving.

Po in gezondheid en ziekte
Het is de Po die ons op uiterlijk niveau in staat stelt om een fysiek lichaam te vormen en ons op innerlijk niveau te onderscheiden als een individu. We kunnen prima onze grenzen bewaken en maken duidelijk onderscheid tussen de gevoelens van onszelf en die van anderen. Daarnaast zorgt de Po er ook voor dat fysieke bewegingen worden mogelijk gemaakt. Niet de bewegingen vanuit de psyche (waar de Hun verantwoordelijk voor is) maar onze fysieke behendigheid en coördinatie ontstaan dankzij de Po. Gebrek aan coördinatie van bewegingen zijn dan ook problemen die gerelateerd zouden kunnen worden aan de Po.

Een blik op de hersenen vanuit een Taoïstische invalshoek
Zoals we in ieder seizoen o.a. reflecteerden op de vijf spirits en hun effect op onze verschillende ervaringsniveaus, kunnen we in overeenstemming met de herfst en de focus op het fysieke lichaam ook specifiek reflecteren op de werking van de hersenen. De Shen en Hun die o.a. betrokken zijn bij ons bewuste beoordelingsvermogen kunnen op basis van die eigenschappen gekoppeld worden aan de werking van onze voorhoofdskwabben. De Yi kan op basis van haar verbindende rol in verband worden gebracht met de middenhersenen en de basale ganglia die er o.a. voor zorgen dat er in overeenstemming met het element aarde lichamelijk evenwicht kan ontstaan. Als laatste nog kunnen bepaalde eigenschappen van de Po en Zhi verbonden worden met de oudere delen van het brein (evolutionair gezien) zoals het limbische systeem en de kleine hersenen die o.a. in verband gebracht worden met het ervaren van emoties en het coördineren van lichamelijke bewegingen. Meer informatie over de hersenen vanuit het perspectief van het Taoïsme wordt door Tao Huang beschreven in Laoism: complete teachings of Lao Zi.
Op basis van deze informatie over de hersenen kunnen we zien dat we met inzicht in de vijf verschillende spirits niet alleen verandering brengen op innerlijk niveau maar ook invloed kunnen uitoefenen op de werking van onze hersenen. Specifiek in de herfst kunnen alle activiteiten die de focus leggen op emoties of lichamelijke coördinatie de gelegenheid bieden om meer in harmonie met de Po te leven en de limbische en kleine hersenen te versterken.

De longmeridiaan en dikke darmmeridiaan

De invloed van de herfst op meridianen
Het element metaal is het meest kwetsbaar gedurende de herfstperiode en vooral de longmeridiaan en dikke darmmeridiaan raken daarbij snel uit balans, zich uitend in bijvoorbeeld teveel droogte en huidproblemen op fysiek gebied en neerslachtigheid op psychisch gebied. In de herfst wanneer we gevoeliger worden voor externe invloeden als wind, kou en droogte kan de vrije stroom van qi door de longmeridiaan en dikke darmmeridiaan stagneren. Daarbij kunnen makkelijker problemen ontstaan op de plekken van het lichaam waar de long- en dikke darmmeridiaan doorheen lopen.

De meridianen lokaliseren
De longmeridiaan loopt aan beide zijden van het lichaam vanaf het sleutelbeen via de schouder naar beneden langs de bovenarm en bereikt dan de elleboogplooi. Vanaf daar loopt het langs de onderarm, langs de grote slagader van de pols en langs de zijkant van de top van de duim. De dikke darmmeridiaan begint aan de zijkant van de top van de wijsvinger en loopt via de zijkant van de arm, over de schouder naar de hals en verder omhoog tot naast de neusvleugels.
Via beeldmateriaal kunnen de verschillende locaties van de meridianen het beste in kaart worden gebracht. In dit bericht zijn daarom een aantal koppelingen toegevoegd naar video’s en afbeeldingen die de meridianen in kaart brengen.

De meridiaan-oefeningen
In veel verschillende Oosterse yoga-oefeningen wordt er aandacht besteed aan de verschillende organen en meridianen. In de Chinese yogavormen Meridiaan-qigong en de zogenaamde Do-in oefeningen wordt bijvoorbeeld specifiek gewerkt aan de longmeridiaan en dikke darmmeridiaan. Hetzelfde is het geval in de Indiase Hatha-yoga waarbij er altijd met een zogenaamde ‘complete ademhaling’ wordt gewerkt waarbij zowel buik en borstgebied worden ingezet om zo compleet mogelijk te ademen. Dit stimuleert de vrije stroom in deze meridianen.
De stroom in de meridianen kan ook geharmoniseerd worden door massage van specifieke drukpunten. Voor de longmeridiaan zijn er 11 punten terwijl dit voor de dikke darm er 20 zijn. Voor de longmeridiaan kunnen o.a. met de handpalmen de schouders gemasseerd worden en met de duimen kan de ribbenkast gemasseerd worden. De stroom van de longmeridiaan kan o.a. gestimuleerd worden met longpunt 5 om verkoudheid en ophoping van slijm tegen te gaan. Zwakke longen kunnen versterkt worden via longpunt 9. Bij erge hoestaanvallen kan longpunt 1 hier tegen helpen. De stroom van de dikke darmmeridiaan kan gestimuleerd worden via de punten colon 4 en colon 11. De stroom van qi door de longmeridiaan is sterk tussen drie en vijf uur ‘s nachts en voor de dikke darmmeridiaan is die sterk tussen vijf en zeven uur ‘s ochtends.